-
Em quyết định sẽ thôi là nạn nhân!

Hôm trước bạn nói với tôi một câu mà tôi ưng lắm: “Em quyết định sẽ thôi là nạn nhân!”
Bạn kể, gia cảnh bạn không vui vẻ gì. Ba thì nhậu say tối ngày. Mẹ thì gánh gồng buôn bán. Cứ về nhà là cãi nhau, đập phá đồ đạc. Chị lớn thì bẩm sinh tâm thần không khỏe, thường lơ mơ và chửi mắng bạn. Suốt quãng đời thơ ấu, ký ức của bạn về gia đình chỉ là những trận cãi vã và những trận đòn oan.
Bạn sợ về nhà. Bạn thường tìm cớ để đi học, đi chơi, đi gặp bạn bè. Bạn trốn mình trong phòng với âm nhạc vì bạn biết bên kia bức tường là những chén bát bị đập vỡ, là những tiếng gào lớn để át nhau.
Bạn mong mau lớn để không phải ở trong căn nhà đó nữa. Và bạn..lớn thiệt. Đời mà, ai nhỏ mãi được đâu. Tung cánh bay khỏi căn nhà, bạn mừng rỡ uống từng ngụm tự do nơi đất Sài Gòn. Bạn vui cười hớn hở khi bắt đầu một cuộc đời mới ở nơi mà những ký ức hãi hùng kia chỉ là chiếc bóng sau lưng. 5 năm xa nhà, bạn về được đúng 5 mùa Tết. Bạn về vội, đi cũng vội.“Em như né tránh căn nhà đó.”
Mà em có né tránh mỗi “căn nhà” đó đâu. Em né tránh luôn cả những hạnh phúc đời em. Em mà rung động với ai là em tránh luôn người đó. Em sợ đau lòng. Em mà thấy công việc gì khó quá là em đông cứng lại, hết suy nghĩ gì được. Ai lớn tiếng với em, khó khăn với em, là em tự động né tránh luôn, dù em biết người ta đang giúp em. Em không làm khác đi được. Tự động nó thế.
Cho tới một ngày bạn được hỏi: “em có thấy mẹ khóc bao giờ chưa?”
Khựng lại vài giây, bạn không nhớ được có khi nào em thấy mẹ đã khóc chưa. Người phụ nữ gánh gồng cả gia đình trong chừng ấy năm mà chưa từng khóc, thì hoặc đã chết mất cảm xúc rồi, hoặc đã khóc đến hết nước mắt rồi. Khóc ở bên kia bức tường của bạn.
“Phải, mẹ đã khóc hết nước mắt ở bên kia bức tường của em. Mà có lẽ là cả ba nữa, người đàn ông giỏi giang mà thất chí. Mà có lẽ là chị nữa, những lúc tỉnh táo và kịp nhìn lại tình trạng của bản thân mình.”
“Hôm trước em mới về, sống trọn hẳn 1 cuối tuần ở nhà. Em mua đồ, mẹ nấu ăn, cả nhà ăn chung một mâm cơm. Em nhận ra là đối diện với “căn nhà” không khủng khiếp như em tưởng. Em nhận ra là mẹ cần em để được là phụ nữ, ba cần gia đình để níu giữ bản thân, chị cần mâm cơm để biết mình vẫn đang ở nhà. Và em cần những phút này để bước ra khỏi căn phòng của mình.”
“Em sẽ tắt nhạc. Bước ra khỏi căn phòng mình đã dựng nên. Em sẽ thôi là nạn nhân né tránh của quá khứ nữa!”
Phải rồi. Chúng ta không nên cũng không phải là nạn nhân của quá khứ. Quá khứ chỉ là chất liệu. Vì chúng ta là kiến trúc sư của tương lai. Xây làm sao là do mình mà.
Khóc được với quá khứ đã khó rồi. Quẹt nước mắt đi tiếp lại càng khó hơn. Em ơi! Tuyệt vời quá em ơi!
-
Mọi thói hư đều đã từng hữu ích
Hồi nhỏ, mình làm hư đồ đạc trong nhà, ngay lập tức mình sẽ tìm cách giấu đi, hoặc nói xạo để không bị mắng phạt. Ở góc nhìn thông thường thì sẽ thấy là “mình hư ghê”. Nhưng thử đi, lém lỉnh một chút, mình có thấy “mình lanh ghê, thông minh ghê, nhanh trí ghê” hôn?
Rồi khi mình quá khác người, mình sợ mình ngu hơn người ta, yếu hơn người ta, nghèo hơn người ta, mình sợ mình bị phân biệt hay thậm chí là kỳ thị trong đám bạn. Mình có nhiều cách để bảo vệ mình lắm. Hoặc mình gồng lên đanh đá đánh bạn, chửi bạn luôn. Chà, mình thật là dũng cảm khi biết bảo vệ bản thân đấy chứ! Hoặc mình cô lập ra khỏi mọi người. Ồ, mình thật là kiên cường chịu đựng. Hoặc mình trở nên ba phải, gắng gượng để trở nên đáng yêu, để được chấp nhận. Phải nói thật là mình quá khéo léo để cân bằng các mối quan hệ không-thân-thiết này đó chứ. Ai có thể làm việc ấy trong hàng chục năm, vài chục năm hoặc thậm chí lâu hơn như thế nữa? Mình rất đáng ngưỡng mộ mà, phải không?
Vậy nên, một người nói dối, đanh đá, hung dữ, cô lập, ba phải, thực ra là vì họ đã rất thông minh, dũng cảm, bản lĩnh, giỏi chịu đựng và khéo léo mà.Vì nếu không như vậy. Nếu đã không như vậy, có thể mình đã không sống nổi đến tận bây giờ!
Mình ơi, mọi cách mình sống thì đều đã hữu ích và đều cần thiết để mình sống được đến hôm nay. Vậy nên không việc gì phải dằn vặt quá khứ đau thương. Một đứa nhỏ lớn lên phải mang giáp mang khiêng như thế, đáng được thương nhiều chứ! Mình phải ngưỡng mộ mình, cảm ơn mình, thương mình thiệt nhiều chứ, phải không mình?!
Chỉ là mình lớn rồi, chiếc áo giáp nay đã không còn vừa nữa. Nó đã nhỏ lại, bó cứng cái thân thể dềnh dàng người lớn này của mình. Nó làm mình khó thở. Nó làm mình đau.
Nhưng mà mình sợ. Nếu không có nó chắc mình đã không sống nổi. Bây giờ bỏ nó ra, liệu rồi mình sẽ làm sao?Chẳng làm sao hết mình ơi. Mình cứ mang chiếc giáp đó thôi. Nhưng mình ơi, mình chỉ cần biết nó ở đó trên mình, trong mình. Mình biết nó chật rồi. Thế giới mà mình sống nó đã khác đi nhiều lắm rồi, mình ơi.
—-
Mình học bài này trong một buổi ăn trưa nói chuyện cùng Cô. Vì chưa xin phép nên chưa đề cập đến Cô. Nhưng các ý bên trên hoàn toàn là học từ Cô cả.
Được ăn được nói với người giỏi giang và tử tế là phước phần của mình. Biết cái áo giáp của mình nằm ở đâu cũng là phước phần của mình, nghen mình ơi. -
Hôm nay tôi nghĩ về cái chết

Phải bẵng đi rất lâu, tôi mới dám viết về cái chết. Về những người bạn đã chết, sẽ chết. Và về cái chết sẽ được chuẩn bị sẵn cho tôi.
Tr, một người bạn thuở đại học. Hoạt bát, luôn làm người khác cười. Một hôm nọ đi công tác, rồi mãi không về. Người ta nói vỡ mạch máu não. Bạn đi để lại vợ và đứa con nhỏ, một gia đình đang yên.
Ph, một người bạn đồng nghiệp cũ. Đẹp trai, yêu đời. Thi thoảng vẫn nhắn tôi: “má ơi má à. Qua quán con chơiiiiii”. Rồi bạn mất. Người ta nói viêm phổi cấp. Gia đình bạn thẫn thờ, không ai tin được bạn đã ra đi.
L, một người bạn đặc biệt đã xa rất xa. Hai đứa giận nhau. Mãi tới khi bạn mất, hai đứa vẫn chưa kịp nhìn mặt nhau để cười một cái thiệt tươi như là món quà tạm biệt.
Tất cả đều ở độ tuổi 30 mơn mởn.
Chết không đáng sợ. Nó chỉ là một bắt đầu mới, một hình thái mới, của một vòng tuần hoàn bất tận. Rồi ta sẽ là giọt mưa, chiếc lá, con ong, sợi khói. Ta sẽ hiện diện cho chỗ này một chút ngọt, chỗ nọ một chút chua. Cái vòng đó xoay đều hiển nhiên và không thể chối bỏ. Vậy nên ta không thể sợ và né tránh nghĩ về cái chết.Ta chỉ sợ chết khi còn quá nhiều thứ dở dang và lo âu. Ta sợ chết như sợ trời mưa bất chợt mà lúa vẫn còn phơi đầy sân. Ta sợ chết như trời đã tối mà đoạn đường về nhà vẫn còn xa vời vợi.
Nếu đã gom lúa thì lúc nào mưa cứ mưa. Nếu đã về nhà, an trú, thì lúc nào trời tối cứ tối.
Vậy nên tôi có niềm tin rằng là, nếu một ai đó thốt lên: “tôi đã thực sự sẵn sàng cho cái chết!”. Thì không phải rằng họ chán đời muốn chết. Họ chỉ là đang hạnh phúc một cách rất đủ đầy mà thôi. Như là lúa đã được phơi khô hanh và cất gọn. Như là người con đã tìm được đường về nhà, an trú, thong dong.

-
Người ta ai cũng sẽ già, sẽ thèm ăn bánh uống trà với con
Người ta ai cũng sẽ già
Sẽ thèm ăn bánh uống trà với conCứ mỗi mùa trung thu, con người ta lại như nhỏ lại. Nhớ ngày xửa ngày xưa, hồi lâu lắm, cái đám con nít trong xóm đứa này vịn eo đứa kia, đi lòng vòng trong xóm hát đồng dao: rồng rắn lên mây, có cái cây lúc lắc, có ông chủ ở nhà hông. Rồi hú hí nhau với mấy cái đèn lồng giấy kiếng đủ màu, đèn lồng làm bằng hộp sữa Ông Thọ kêu lóc cóc, bằng lon bia 333 cắt ra tạo ánh sáng lung linh. Con mắt trẻ con cứ ngây thơ, trong veo, rủ nhau chơi…cầu cơ, chơi…ma lon ma dép rồi ù té chạy. Chơi đã rồi thì về ù té nhào vô mâm cúng trăng, có bánh trung thu với vài ba ly nước, nhảy tí ta tí tớn thổi cây nhang tàn cho lẹ đặng còn ăn cái bánh. Cả năm mới có một lần ăn bánh Trung Thu.
Chắc rồi ta cũng sẽ nhớ cái cảm giác cầm miếng bánh mặn mặn bùi bùi, uống miếng trà chát ngằm, tí tớn giỡn tưng tưng chạy xà quần trong sân, hay ngồi trong lòng ba má dỏng lỗ tai lên mà nghe kể chuyện. Chắc rồi ta sẽ lại nhớ cái nhìn long lanh của ba má khi thấy mấy đứa “nghé con” ăn bánh ngon lành, trong khi mình uống chút trà, ngắm chút trăng.
Nhưng chắc rồi ta cũng sẽ dần quên cái cảm giác vui sướng được nếm miếng bánh trung thu đầu mùa; cái cảm giác ngon lành khi ăn bánh uống trà-chát-ngằm với ba má trong đêm trăng; cái cảm giác nhẹ nhàng mà dai dẳng, rồi cũng đứt dần theo năm tháng.
Chắc rồi ta cũng sẽ dần quên rằng ba má đang già đi nhiều lắm. Dần quên rằng mỗi mùa trăng thì ba má lại gần với trăng hơn, tới một ngày cũng lên đó mà hiền từ nhìn xuống ngắm bầy “nghé nhỏ”. Dần quên đi nghĩa vụ nối tiếp ba má mà làm đầy mâm cúng tổ tiên những dịp Trăng về.
Nhân dịp được nghe một ai đó nói: “cha chung không ai khóc”. Câu này làm xót lòng những phận làm con. Dạ thưa, cha mẹ chỉ có một, và chỉ một mà thôi. Phận làm con, chỉ cần biết mình là con, sống cho tròn đạo hiếu của một người con. Đừng hơn thua với ai, đừng so sánh ghen tức với ai. Vì mình đã may mắn làm con của ba má rồi.
Người ta ai cũng sẽ già
Sẽ thèm ăn bánh uống trà với con
Trung Thu năm nay, nếu được, hãy sống lại một lần nữa, cho ba má cảm giác sum vầy, cho ba má được ngắm bầy nghé nhỏ. Trung Thu những năm sau nữa, nếu được, xin trăng cứ thong thả, từ từ rồi hẵng tới gần ba má hơn, nhen Trăng. -
Mất đi bản sắc là một nỗi bất hạnh
Công việc tôi làm có rất nhiều Tây, tiếp xúc với người ta mới thấy được nhiều thứ quá đỗi hay ho.
Tôi kết bạn với một em người Việt, yêu nhạc Tây, thích nói tiếng Tây, và kết bạn với Tây. Em đi bar với Tây, tám chuyện với Tây, tận hưởng cái không khí Tây. Nhưng chúng nó hút cỏ, em không. Chúng nó nuốt thuốc lắc, em cười, “chơi thôi, ngắm tụi mày vui là đủ”. Chúng nó “1 night stand”, em bảo “thôi, chơi đủ rồi, tao về”.Em luôn tự hào, “em còn trinh” và em là gái Việt. Em dẫn bạn em đi ăn bánh bèo, đi xem phố xá, em giới thiệu về ngôn ngữ quê em sau khi bù khú “văn hoá Tây” ở mấy cái bar Tây (nhất là chữ “ế” thiệt là thông dụng, mà tiếng Tây nó không dịch được). Vì em biết, giá trị của em nằm ở việc em là người Việt, em có được cái mà các bạn em không có, đó là cái văn-hoá-Việt. (Không bàn tới “văn hoá” khạc nhổ, chen lấn, xả rác, leo lề; ẻm hổng dám khoe)
Ngoài em, tôi có nhiều bạn người Việt, làm ở các công ty nước ngoài nhiều năm. Bạn không thích nói thuần tiếng Việt vì nghe có “kì kì” “sến sến”, không cảm nhận văn hoá Việt vì “Tây có nhiều cái hay hơn”, bạn cũng cảm thấy thích nơi trời Tây, nơi mà nhìn đâu mình cũng đứng tới … nách người ta. Thi thoảng bạn cũng có hơi tự ti với cái vóc Việt của mình và cảm thấy tụi Tây nó cũng kì thị dân tộc ở đâu đó. Bạn vẫn ăn hamburger, nốc Coca-Cola, quẫy ở bar, nhưng bạn vẫn không phải da trắng. Có cố nhuộm cỡ nào, tóc của bạn vẫn đen lại từ gốc đen ra.
Bạn như trái chuối vỏ vàng, dù vỏ bạn vẫn vàng nhưng ruột đã trắng, và dù ruột của bạn có trắng tới đâu thì cái vỏ của bạn vẫn vàng thế thôi.
Bạn như con thuyền giữa dòng, một bên bờ thì bạn từ chối cập bến, một bên kia thì không dành cho “vỏ vàng”. Cứ thế bạn chòng chành giữa dòng lạc lõng.
Nghĩ một chút, nếu cảm thấy lạc lõng là một nỗi đáng thương, thì mất đi bản sắc chính là một nỗi bất hạnh vậy. -
Sài Gòn, khắc nghiệt mà bao dung
“Mày chọi một cục đá ra đường, đảm bảo trúng dân nhập cư” – Bạn tôi hay có kiểu ví von như thế để nói về thực tế “ra đường chỉ gặp dân nhập cư” của nó. Mà đúng thật, xung quanh tôi, từ ông đạp xích lô, anh xe ôm, tới giáo viên, bác sĩ, ca sĩ, nhân viên văn phòng… phần lớn là người từ các tỉnh khác đổ về Sài Gòn và gắn liền với nó như một phần hơi thở của cuộc sống, thậm chí như là một lẽ tất nhiên. Bạn tôi sẽ ngạc nhiên lắm nếu như có một đứa ra trường và về quê lập nghiệp. Câu hỏi thường nghe sẽ là “Ủa, sao hông ở lại Sài Gòn?”
Sài Gòn như có một mị lực níu giữ những người con xa xứ. Không phải ngẫu nhiên mà biết bao nhiêu con người từ khắp bốn phương hội tụ về Sài Gòn cùng với những giấc mơ riêng. Có người thành công, có kẻ thất bại, để rồi dù ghét dù thương vẫn phải để Sài Gòn thấm vào từng hơi thở. Và tôi cũng đã gắn bó với vùng đất đáng ghét mà dễ thương này ngót nghét mười năm.
Sài Gòn không miễn phí
Đói, là kỉ niệm đầu tiên của tôi về Sài Gòn. Có ai đã từng nghe bạn bè kháo nhau về việc vừa học vừa làm, mười tám tuổi đã có thể tự lập ở đất Sài Gòn thì cứ hãy tin đi, và hãy chuẩn bị cho những sóng gió đầu tiên của cuộc đời mà Sài Gòn sẽ lạnh lùng dạy cho bạn hiểu rằng: không có gì là không cần phải nỗ lực. Tôi vẫn còn nhớ hoài cái ngày hùng dũng chí trai, tuyên bố rằng “con không cần nhà chu cấp. Con có thể tự sống, tự học ở Sài Gòn” rồi cầm năm mươi ngàn tiền dành dụm bắt xe đi Sài Gòn. “Ôi việc làm sinh viên có mà đầy, lo gì chết đói” – tôi nghĩ. Để rồi hai tuần sau đó, đạp xe mòn rã cái Sài Gòn, bụng sôi lọc bọc, mỗi ngày chỉ dám ăn một gói mì, nửa gói cho buổi trưa, nửa gói dành buổi chiều, và học được một bài học đầu đời: không có gì là miễn phí. Không có việc làm miễn phí, không có bữa ăn miễn phí. Sài Gòn không phải là nơi để mình có thể vô tư “ra sau vườn ngắt cọng rau, bắt con cá cho qua bữa”. Ở Sài Gòn, không nỗ lực vận động sẽ bị đào thải.
Nhưng Sài Gòn không bỏ rơi bất cứ người con nào của nó
Trà đá lề đường miễn phí, cơm hai ngàn, bữa chay ngày rằm là một vài trong vô số những nét đặc trưng rất riêng mà chỉ ở Sài Gòn người ra mới xem đó là “chuyện bình thường ở huyện”. Con người Sài Gòn là vậy, hào sảng và phóng khoáng, dễ dàng chia sẻ cho nhau những điều ý nghĩa mà giản đơn. Chỉ cần cười xòa một tiếng mọi thứ rồi lại đâu vào đấy. Dễ dàng tha thứ, dễ dàng cho đi. Tôi còn nhớ những ngày cong lưng đạp xe dưới cái nắng chói chang trên đường Điện Biên Phủ, đi ngang mấy quán nước sâm bên đường thèm cho vô miệng chút nước mát cho nhẹ lòng, bỗng thấy bình trà đá gắn bảng “miễn phí” hai chữ rõ to. Lúc đó dừng xe mà vẫn cứ ngài ngại, không biết thế nào thì một chị đi chiếc xe đạp chở ve chai to ụ từ đằng sau, mặt nhễ nhại mồ hôi mở chai nước suối rót đầy bình rồi uống ừng ực cho nhẹ đi cái nắng Sài Gòn. Chị quay qua nói với tôi bằng giọng Bắc đặc sệt: “Uống đi em, mát lắm. Hôm nào đi qua đây chị làm một bình đầy, đỡ tiền lắm em ạ”. Nói rồi chiếc xe đạp với hai chiếc bao tải của chị lại tiếp tục lăn bánh trên những nẻo đường mưu sinh. Còn tôi, nhấp từng ngụm trà đá mà cũng nghe nắng Sài Gòn sao thật nhẹ.
Và Sài Gòn cũng rất bao dung
“Ở Sài Gòn đặc biệt nhiều bê đê” – Và không chỉ có giới bê đê, tất cả những cuộc đời khác cũng đều tìm thấy vị trí của mình ở Sài Gòn. Bạn sẽ không ngạc nhiên khi nhìn thấy hai chàng trai nắm tay đi trên phố; hay một thằng nhóc đứng bên đường “hey hey” tạo sự chú ý rồi cầm con rắn cho vô miệng trước sự ngỡ ngàng của thực khách các quán cóc bên đường; hay mấy ly nước quậy lanh canh trong các quán cà phê nho nhỏ du dương tiếng đàn và tiếng ca của những giọng hát không tên tuổi. Sài Gòn mở như chính những con người tạo ra nó, chấp nhận hết những khác biệt, hào phóng ban tặng cơ hội cho những ai thực sự muốn tạo cho mình một tương lai ở cái mảnh đất phồn hoa này. Chỉ cần bạn nỗ lực.
“Cứ về nhà là khóc” là một tâm sự của ai đó mà tôi từng nghe qua. Bạn đã xem Sài Gòn là nơi dừng chân, là nơi bạn sống và thể hiện chính mình. Quê nhà của bạn, vì những khác biệt của bạn, lại không thể chấp nhận và bao dung như Sài Gòn.
“Chỉ có ở Sài Gòn mình mới có cơ hội đổi đời. Chứ làm nghề như mình, ở quê thì chừng nào mới tới lượt mình gặp khán giả…” là tâm sự tôi thường nghe từ các bạn ca sĩ đang tìm kiếm cho mình cơ hội tỏa sáng. Như những Đồng Lan, Ngọc Ánh, Thái Trinh, Trúc Nhân… cũng là những người bạn quen thuộc của cà phê Sài Gòn đấy thôi. Ai cũng sẽ có chỗ của mình, chỉ cần bạn cố gắng và tin tưởng.
Ngồi trong quán cà phê, gọi một phần Spaghetti cho bữa trưa, nhìn dòng người thong thả bên ngoài, tua lại từng dòng hồi ức chầm chậm, và tôi chợt mỉm cười khi nhớ lại những câu tự hỏi của ngày xưa: Tới chừng nào mình mới được ngồi chễm chệ trong một quán cà phê, ăn món Tây mà hổng lo túi tiền bị lủng héng?
“Tao vô Sài Gòn rồi, không thể về quê được nữa mày ạ, vì tao đã trót quen, trót yêu cái phóng khoáng, cái bao dung, cái cái đa dạng của Sài Gòn này rồi”
Tản mạn chiều chủ nhật 15/03/2015 -
Tạp bút mùa thơ thẩn
Cho tôi mặc áo thun quần ngắn
Chạy long nhong trong ngõ vắng trưa hè
Cùng bắn bi, đánh đáo, năm mười
Chơi vợ chồng, nấu ăn buôn bánCho tôi được cởi trần giang nắng
Xắn quần lên nhào xuống ruộng lội bùn
Bắt con lươn, con cá, con ốc bươu vàng
Hát bài ca dao cả bọn tôi ưa thíchChiều nay câu cá cho má nấu canh chua
Câu được kha khá cho má nấu canh chua
Có con cua, có con cua….
Cho tôi hát bài ca dao mùa nhổ giò mới lớnCho tôi được sống những ngày nông nổi
Ghét mặt nhau vật nhau đến vỡ đầu
Ngày hôm sau lại đùm túm dưới cầu:
“Im lặng coi, để cá nghe, nó chạy mất”Cho tôi được sống ngày không tính toán
Vùi đầu vào lòng má ngủ thiếp đi
Quạt má ru cơn gió mát hiền lành
Chẳng cần nghe chuyện sói già với cừu trắngCho tôi được sống ngày bình lặng đó
Ôm má vào lòng, và đi rẫy với ba
Cho tôi được hít thở khí trời bao la
Cho tôi được như tuổi thơ tôi ngày ấyMỗi giây đi qua tôi lại thêm một chút
Hết cởi trần, hết quần ngắn áo thun
Quên ca dao, bớt nông nổi, tính toán cho từng ngày
Không còn đi rẫy với ba, xa dần vòng tay của máĐể cuốn mãi theo dòng đời bất tận
Để tối ngủ thỉnh thoảng lại nằm mơ
Sáng tỉnh dậy thấy miệng vẫn nhoẻn cười
Để viết bài, bắt đầu mùa thơ thẩnMột chút trẻ con trong lòng lại nhen nhóm
Nhất định trở về vùi đầu vô lòng má, ôm ba
Thằng đàn ông lại trở về thời không tính toán
Sống những ngày mà ai cũng ước mơ
Trân trọng từng phút giây mà vui sống
Không thì lại ngồi thơ thẩn: “cho tôi…”Kỷ niệm bài hát đầu tay
