Văn hóa Việt Nam mình có sự mâu thuẫn hiển nhiên mà dễ thương. Khi người thân mình không còn, mình đọc kinh cầu siêu. Mình đọc không đủ, mình mời thầy về đọc kinh cầu siêu. Mình đọc không những một lần mà đọc nhiều lần cho đảm bảo kinh cầu siêu phát huy tác dụng. Với ước muốn trong lành nhất: người thân của mình may mắn tiếp tục một cuộc sống khác.

Song song đó thì vẫn làm giỗ mỗi năm. Vẫn dọn mộ mỗi năm. Vẫn đốt cúng nào là tiền là vàng là xe là nhà.”Cho yên tâm” người ta nói vậy.Mà cái yên tâm này đáng yêu hết sức. Bên cạnh chuyện mình nỗ lực cầu siêu rồi, lỡ có gì đó xui rủi mà chưa siêu thoát được (mà cái này thì không ai dám chắc), thì cái chuyện tôi cúng kính dọn mộ như một phương án dự phòng lỡ mà kinh cầu siêu không có tác dụng.

Người ta muốn yên tâm rằng, tôi đã làm hết sức mình cho người đã khuất. Người ta muốn yên tâm rằng, thà làm thừa còn hơn làm thiếu. Người ta sợ những điều mà người ta không biết. Nên thôi, cứ làm cho chắc ăn. Ai cũng vậy cả mà.

Đôi khi người ta còn làm phép mời cả vong về, để hỏi xem vong “sống” có ổn không. Có cần đốt thêm cái này cúng thêm cái kia không. Chẳng vậy mà nhiều người bị lừa. “Nhưng mà cái lừa này thì thôi cũng đáng. Cho yên tâm!” – người ta chặc lưỡi cho qua vậy.

Đôi khi người ta còn lo quá, bốc mộ bên này dời mộ bên kia, bởi vì có giấc mơ người thân báo tôi chỗ này không tốt, chỗ kia có long mạch, hay mộ của tôi bị rễ cây nó đâm lủng rồi. Nhưng người ta nhất quyết không tin giấc mơ về việc bản thân mọc cánh bay lên trời, hay trần truồng đi giữa đường trong tương lai. Mặc dù cũng cùng là mơ cả.

“Cho yên tâm” là làm cái gì cũng được miễn là cái tâm mình nó được yên. Vậy là chừng nào nó còn chưa yên thì chừng đó mình còn làm. Dù việc đó có vô lý, nhưng nó làm mình yên tâm.

Suy một hồi, đó cũng chỉ là biểu hiện tình yêu với người đã khuất. Mà đã yêu, thì mỗi người mỗi kiểu. Ai lại định ra “công thức yêu” bao giờ. Và cũng chẳng ai có thể nói cách yêu của mình đúng hơn cách yêu của người khác cả. Chỉ là tình yêu xin đừng chỉ được thể hiện bằng nỗi sợ hãi mơ hồ sau khi người ta chết. Hãy là sự nối tiếp yêu thương qua vòng sinh tử, cho người chết được yên tâm, và người sống, những người sống, được yên tâm.

Vậy nên tôi thiển nghĩ, người chết bất hạnh là người không được nhớ đến để mà yêu. Người sống bất hạnh là người có tình yêu mai một dần theo tháng năm, sau sự ra đi của người mình thương. Là sự đứt gãy tiếp nối ở chính những người còn sống. Là những nỗi sợ vào những điều mơ hồ sau cái chết mà không phải là những nỗ lực của người sống dành cho người đã chết, và cho nhau.

Tháng chạp hàng năm, người người dọn mộ, nhà nhà làm mâm cơm cúng. Tôi chỉ tự nhắc mình rằng cuộc dọn mộ xuất phát từ tình yêu và mâm cơm cúng đong đầy sự quan tâm của những người còn sống, dành cho nhau.