+ “Mối” nói lên hình thức tương tác. Tương ứng với Mối quan hệ (Relationship)

+ “Tình” nói lên nội dung tương tác. Tương ứng với cách giao tiếp (Communication)

… “Má” – con chim non chiêm chiếp gọi.

Zobra không biết phải phản ứng sao. Nó biết là lông của mình đen óng như than, nhưng dường như nỗi xúc động và xấu hổ đã khiến nó ngượng hồng lựng cả mình.

…

Năm con mèo đứng thành vòng tròn quanh con hải âu nhỏ, rướn lên trên hai chân sau, rồi chụm các chân trước lại tạo thành một hình vòm trên con hải âu, cùng làm nghi thức rửa tội theo cách của những con mèo trên cảng.

“Chúng ta chào mừng con, Lucky, đứa con thân yêu của loài mèo sống trên cảng!”

Con hải âu nhỏ đạt được sự thừa nhận của cả đàn mèo. Từ khi hải âu gọi Zobra, một con mèo đực, là “má”, Zobra đã khởi lên một mối tình và đã mang trong mình lời hứa bảo vệ, nuôi nấng và nhất định phải tập bay cho con chim khi trưởng thành.

Đàn mèo đã áp dụng nguyên tắc thống nhất trong việc dạy con chim hải âu: Zobra là má, là người bảo vệ và dạy dỗ Lucky. Cả đàn mèo sẽ tham vấn, thống nhất và ủng hộ Zobra.

Phần mở đầu của gia đình mèo – hải âu đã trả lời được nguyên tắc căn bản trong việc nuôi nấng một đứa trẻ trưởng thành và có ý thức về bản thân và cuộc đời mạnh mẽ: thống nhất trong cách dạy con.

Đoạn trích thứ hai:

Zobra và bầy mèo nhìn thấy rõ ràng sự lớn lên của hải âu Lucky. Mặc dù khi nhỏ, Lucky luôn muốn tỏ ra mình là một con mèo, muốn là một con mèo để hòa được được với bầy mèo. Zobra không kháng cự ý muốn của Lucky, nhưng đồng thời cũng thừa nhận rằng Lucky không phải và cũng không thể là một con mèo. Zobra không cố thay đổi điều đó, không hóa trang che đậy, dạy cách kêu meo meo, hay cách chiến đấu với bầy chuột. Zobra đợi chờ Lucky một ngày nói lên ước muốn khác biệt của mình.

Khi lời dè biu của gã hàng xóm xấu tính – con đười ươi Matthew – làm Lucky buồn phiền, Zobra đã giúp Lucky hiểu rằng: là một con hải âu đâu có gì xấu! Vì con chính là hải âu. Và vì thế chúng ta yêu con. Cũng như nếu một kẻ gọi chúng ta là những con mèo, thì chúng ta sẽ nhìn bằng ánh mắt nghi hoặc: “ừ phải đấy. Nhưng có gì lạ mà ngạc nhiên thế nhỉ?”

Zobra không tặng Lucky lòng thương hại hay sự ủi an. Zobra tặng Lucky sự bình thường trong việc thừa nhận bản thân là một con hải âu. Và con hải âu thì khác với loài mèo. Và điều đó hoàn toàn chẳng có gì đáng ngạc nhiên cả.

Là kẻ giữ gìn kỷ luật gia đình, đồng thời là phòng tuyến bảo vệ vững chắc trong tâm trí đứa con. Mèo Zobra đã là một “bà má” xuất sắc như thế!

Gia đình là một mối tương tác đa chiều.

Đoạn trích thứ ba:

“Chúng ta cảm thấy con cũng yêu chúng ta như vậy, chúng ta là bạn con, là gia đình của con, và chúng ta muốn con biết rằng nhờ con, chúng ta đã học được một điều đáng để tự hào: Chúng ta học được cách trận trọng, quý mến và yêu thương một kẻ không giống chúng ta. Thật dễ dàng để chấp nhận và yêu thương một kẻ nào đó giống mình, nhưng để yêu thương ai đó khác mình thực sự rất khó khăn, và con đã giúp chúng ta làm được điều đó. Con là chim hải âu, và con phải sống cuộc đời của một con hải âu. Con phải bay. Khi con đã học hành tử tế, Lucky, ta hứa với con rằng con sẽ thấy hạnh phúc lắm, và sau đó tình cảm của chúng ta dành cho nhau thậm chí còn sâu sắc và đẹp đẽ hơn, bởi đó là tấm chân tình giữa hai loài vật hoàn toàn khác nhau.”

Thứ bậc trong gia đình không phải là mối quan hệ một chiều. Con cái được chỉ dạy và cha mẹ được học từ con cái. Zobra và bầy mèo học được từ việc yêu thương khác loài. Quá trình trưởng thành của Zobra cũng làm cho bầy mèo – thế hệ lớn hơn trong gia đình – xích gần lại với nhau và đồng thuận với nhau trong việc dạy dỗ.

Việt Nam có câu ngạn ngữ “Sinh con rồi mới sinh cha, có cháu giữ nhà rồi mới sinh ông” nhằm nói lên tính tương tác đa chiều trong gia đình là như thế. Người ta trở nên thấu hiểu và yêu quý cha mẹ hơn, khi họ bắt đầu làm cha mẹ. Người ta trưởng thành, bao dung và kiên nhẫn hơn khi họ học được cách yêu thương vô điều kiện những đứa con. Đặc biệt là những “đứa con khác loài” như Lucky đối với Zobra và bầy mèo.

Tự do cảm nhận, tự do chối từ.

Đoạn trích thứ tư:

“Chúng ta chưa từng phủ nhận khi nghe con nói con là mèo, bởi điều đó an ủi chúng ta rằng con muốn giống chúng ta, nhưng con khác với chúng ta và chúng ta vui với sự khác biệt đó.

…

“Vậy thì, thưa quý cô Lucky, cô có nghĩ rằng mình muốn bay không?” Zorba hỏi.

Lucky nhìn bọn mèo, từng con một, rồi nó đáp: “Vâng! Vui lòng dạy con bay!”

Bọn mèo ngoao lên sung sướng và ngay lập tức bắt chân vào nhiệm vụ. Chúng mong đợi giây phút này đã lâu rồi. Với bản tính kiên nhẫn của loài mèo, chúng chờ cho con hải âu tự nói lên mong ước được bay lượn, bởi có một châm ngôn truyền đời đã dạy chúng rằng bay lượn là một quyết định hoàn toàn cá nhân. “

Dù biết rõ rằng Lucky là một con hải âu, nhưng bầy mèo cũng không phản đối khi nó muốn trở thành một con mèo. Bầy mèo đơn giản là kiên nhẫn chờ đợi bản năng của hải âu trỗi dậy, và một ngày nọ, nó sẽ muốn bay.

Tự do thể hiện ý muốn, suy nghĩ và quan điểm của bản thân là nguyên tắc quan trọng trong việc xây dựng ranh giới cá nhân, cá biệt hóa cá nhân và hợp thức hóa con người trong mối quan hệ gia đình.

Bầy mèo không gắng ép Lucky thành mèo để hòa hợp với bầy. Càng không gắng ép Lucky trở thành hải âu khi con bé chưa thực sự sẵn sàng cho sự khác biệt. Lucky có quyền tự do để thừa nhận mình hoặc không thừa nhận mình khi chưa phải lúc. Và đó là nền tảng vững chắc cho một con hải âu trưởng thành mạnh mẽ bay trong giông bão cuộc đời.

Ai cũng tới lúc phải rời khỏi gia đình.

Trích đoạn thứ 5:

“Con sắp bay,” Zorba nói thêm lần nữa.

“Con yêu má, Zorba. Má là con mèo tuyệt vời nhất thế giới,” Lucky nói, di chuyển về góc chót của dãy lan can bao quanh.

“Con sẽ bay. Cả bầu trời kia thuộc về con.”

“Con sẽ không bao giờ quên má và cả các bác mèo.” Lucky đã chấp chới vươn nửa bàn chân ra khỏi gờ lan can, đúng như bài thơ của Atxaga đã nói, nó mang trái tim của thần bay lượn.

“Bay đi!” Zorba la lên, chìa ra một bàn chân và hích con hải âu một cái thực là khẽ.”

Mỗi gia đình đều có các giai đoạn phát triển khác nhau. Theo Salvador Minuchin, trong 6 giai đoạn phát triển của gia đình, sẽ có giai đoạn trẻ lớn lên và rời khỏi gia đình. Trẻ trưởng thành rồi phải sống cuộc đời riêng mình. Cha mẹ không thể níu giữ trẻ, bắt trẻ ở bên mình cả đời. Không thể bắt trẻ ngưng cá biệt hóa và phải phụ thuộc vào cha mẹ cả đời.

Zobra không giữ Lucky lại. Từ khi Lucky còn là một quả trứng, Zobra đã biết, đây là một con chim hải âu. Mà đã là chim, thì phải bay. Lucky thuộc về bầu trời. Còn Zobra là một con mèo thuộc về bến cảng Hamburg. Sự lớn lên và gắn bó của Lucky đã là một món quà quá lớn đối với cả hai: món quà học làm cha mẹ và món quà học để trưởng thành, để cá biệt hóa bản thân.

Zobra, một con mèo đực, học làm má và đã là đóng vai trò người má một cách xuất sắc, theo đánh giá của chim hải âu Lucky. Và khi rời khỏi gia đình với sự cá biệt hóa cao độ, Lucky ý thức được mình là một con hải âu, thuộc về bầu trời. Lucky học được việc mình phải tôn trọng những con mèo, và cả những giống loài khác, chỉ vì họ là họ. Họ không giống mình và điều đó cũng chẳng ảnh hưởng gì đến Lucky.

Rời khỏi gia đình, cá biệt hóa bản thân, không phải là cắt đứt liên hệ với gia đình của mình. Đó chỉ là khởi đầu của việc mở rộng nhiều hơn các Mối Tình, để khái niệm gia đình trở nên rộng lớn trong cuộc đời Lucky.

Biết đâu được, một ngày nọ Lucky lại trở về bến cảng Hamburg và mang theo mình một Mối Tình mới, kết nối với đại gai đình Zobra và các bác mèo Secretario, Đại Tá, Einstein và Bốn Biển.

Nếu Zobra là một bà má truyền thống và Lucky là một đứa con đồng tính trong xã hội loài người?

Thì Zobra sẽ học được cách yêu thương vô điều kiện. Lucky sẽ học được cách cá biệt hóa bản thân, xác định ranh giới của cá nhân mình một cách lành mạnh.

Tôi tin rằng, Tâm Lý Học Gia Đình là một bài học đắt giá mà bất cứ ai, nếu muốn làm cha mẹ, đều cần học cho mình.

Và Chuyện Con Mèo Dạy Hải Âu Bay chính là cuốn sách cần đọc cho bất cứ ai đang học cách làm cha mẹ.